Ouderlijk gezag aanvragen in 2025

Ouderlijk gezag en het belang ervan.

Wanneer u het ouderlijk gezag heeft over een kind jonger dan 18 jaar, bent u verplicht het kind te verzorgen en op te voeden. Ook neemt u dan alleen of samen met de andere gezaghebbende ouder beslissingen over uw kind. Vaak krijgt u automatisch het gezag bij de geboorte van het kind. Maar dit is niet in alle gevallen hetzelfde. Lees direct verder over ouderlijk gezag aanvragen

Wat is ouderlijk gezag?

Definitie en verantwoordelijkheden

Zodra u gezag heeft over een kind heeft u meerdere rechten en plichten. Zo moet u het kind verzorgen en opvoeden. Hoe u deze verzorging en opvoeding invult mag u zelf bepalen. In de wet staat dat u moet zorgen voor het lichamelijke en geestelijke welzijn van het kind en dat u moet helpen bij de ontwikkeling van de persoonlijkheid van het kind.

Als u gezag heeft over het kind, mag u officiële handelingen verrichten namens het kind. Hierbij valt te denken aan de inschrijving op een school, toestemming voor de behandeling met medicatie of het aanvragen van een identiteitsbewijs. Het minderjarige kind mag deze handelingen niet zelfstandig verrichten.

Is het kind jonger dan 14 jaar? Dan bent u volgens de wet aansprakelijk voor de handelingen van het kind. U moet dan de kosten voldoen als het kind schade heeft aangericht. Is het kind tussen de 14 en 16 jaar? Dan hangt het van de situatie af of u aansprakelijk bent. Kinderen ouder dan 16 jaar zijn zelf aansprakelijk.

Ten slotte bent u als gezaghebbende ouder verplicht het vermogen van het kind te beheren. Doet u dit in strijd met de wet, dan bent u aansprakelijk voor de schade die hierdoor kan ontstaan. Denk hierbij aan een schenking of erfenis aan het kind die door een ouder voor zichzelf wordt gebruikt.

Automatisch ouderlijk gezag

Situaties waarin het gezag automatisch wordt toegekend

Als u bent getrouwd of een geregistreerd partnerschap heeft, dan krijgen beide ouders automatisch gezamenlijk het gezag over het kind als het kind tijdens het huwelijk is geboren of is geadopteerd. Als echtgenoot of geregistreerd partner van de moeder bent u voor de wet automatisch ouder van het kind. Dit geldt niet voor de duomoeder als zij en de moeder geen gebruik hebben gemaakt van een onbekende donor. Hieraan staan de randvoorwaarden dat u niet jonger bent dan 18 jaar, u niet onder curatele staat of dat u een geestelijke stoornis heeft.

Bent u niet gehuwd of heeft u geen geregistreerd partnerschap? Dan moet de vader of duomoeder het kind eerst erkennen bij de gemeente, hierna krijgt u sinds 1 januari 2023 automatisch het gezamenlijk gezag samen met de moeder.

Is er een echtscheiding uitgesproken of is het geregistreerd partnerschap ontbonden? Dan behoudt u gezamenlijk met de andere ouder het gezag over het kind, tenzij de rechter in het belang van het kind een andere beslissing neemt zoals de andere ouder ontheffen uit haar of zijn gezag.

Gezag bij ongehuwde ouders

Als u als moeder niet gehuwd bent of geen geregistreerd partnerschap heeft, dan krijgt u automatisch het ouderlijk gezag bij de geboorte van uw kind als u bevoegd bent (niet minderjarig, niet onder curatele en geen geestelijke stoornis).

Al u minderjarig bent bij de geboorte van het kind, dan benoemt de rechter een voogd. Zodra u 18 jaar wordt, kunt u de rechter vragen het ouderlijk gezag aan u over te dragen. Bent u 16 of 17 jaar bij de geboorte van het kind, dan kan de rechter onder bepaalde voorwaarden u meerderjarig verklaren en het ouderlijk gezag geven.

Wijzigingen per 1 januari 2023

Per 1 januari 2023 is de wet omtrent het gezag gewijzigd, hierdoor wordt het makkelijker om automatisch het gezag over het kind ter verkrijgen dat buiten een huwelijk of geregistreerd partnerschap is geboren. Sinds deze wetswijziging geldt dat ongehuwde en niet-geregistreerde partners gezamenlijk het ouderlijk gezag krijgen met de moeder zodra zij het kind erkennen. U hoeft het gezag niet meer eerst met de moeder aan te vragen bij de rechter

Is het kind vóór 1 januari 2023 erkend, dan moeten ouders het gezamenlijk gezag wel aanvragen bij de rechter.

Gezamenlijk gezag aanvragen

Bent u niet getrouwd en heeft u geen geregistreerd partnerschap met de moeder van het kind, maar heeft u het kind voor 1 januari 2023 wel erkend? Dan krijgt u niet automatisch het ouderlijk gezag. U moet dan samen met moeder het ouderlijk gezag aanvragen bij de rechter. Dit kan digitaal of schriftelijk via het formulier gezamenlijk gezag. Als uw situatie afwijkt van de standaardsituatie of u twijfelt hierover, kies dan voor een schriftelijke aanvraag.

Stap-voor-stap uitleg over het proces van gezamenlijk ouderlijk gezag aanvragen.

Mocht de moeder het niet eens zijn met het verzoek voor gezamenlijk gezag, kunt u een advocaat in de arm nemen. Hij/zij kan voor u een procedure opstarten bij de rechtbank met het verzoek beide ouders te belasten met het gezamenlijk gezag over het kind.

Voorwaarden voor gezamenlijk gezag

Er gelden een aantal voorwaarden voor een verzoek tot gezamenlijk gezag, deze treft u hieronder aan:

• De ouders doen samen het verzoek;
• De moeder is meerderjarig of meerderjarig verklaard;
• De andere ouder is meerderjarig;
• Degene die het gezag over het kind wil verkrijgen moet juridisch ouder van het kind zijn (zie hierna de toelichting voor wie dit zijn);
• De ouders zijn niet met elkaar gehuwd en zij hebben geen geregistreerd partnerschap met elkaar;
• De ouders hebben niet eerder gezamenlijk het gezag uitgeoefend over dit kind;
• De ouders zijn geen van beiden onder curatele gesteld;
• Geen van beide ouders lijdt zodanig aan een geestelijke stoornis dat hij of zij in de onmogelijkheid verkeert het gezag uit te oefenen;
• Het gezag van (een van) de ouders is niet beëindigd (door een gezagsbeëindigende maatregel, een ontheffing of een ontzetting);
• Er is niemand anders met het gezag of de voogdij belast;
• Het kind woont in Nederland.

Digitaal aanvragen van gezag

U kunt enkel een digitale aanvraag indienen als het kind in Nederland in de Basisregistratie Personenen (BRP) is ingeschreven. Ook moeten beide ouders een DigiD hebben en hun woonplaats hebben in Nederland.

Als u samen op dezelfde computer het formulier invult gaat dat als volgt:
Een van de ouders start het formulier en logt in. Deze ouder vult zijn/haar deel van het formulier in en klikt op ‘Rond uw deel af’. Dan verschijnt de bevestigingspagina. De andere ouder kan daar dan klikken op ‘Login met DigiD’. Hij/zij controleert de gegevens en dient de aanvraag in.

Gaat de andere ouder op een later moment verder? Of op een andere computer?:
Log dan uit en laat de andere ouder (later) hetzelfde formulier starten. Hij/zij logt dan in met DigiD en kan de aanvraag controleren en indienen.

Schriftelijk ouderlijk gezag aanvragen

Voor de schriftelijke aanvraag van gezamenlijk gezag heeft u de volgende documenten nodig:

• Een afschrift van de geboorteakte: deze kunt u opvragen bij de gemeente waar het kind is geboren. De akte dient niet ouder dan drie maanden te zijn;
• Kopieën van de geldige identiteitsbewijzen van beide ouders.
• Een ingevuld formulier voor gezamenlijk gezag: het is belangrijk dat beide ouders het formulier onderteken. U kunt dit formulier hier downloaden: https://www.rechtspraak.nl/SiteCollectionDocuments/Verzoek-tot-het-gezamenlijk-uitoefenen-van-het-gezag-over-een-minderjarige.pdf

U kunt het verzoek indienen bij iedere rechtbank in Nederland, ook als uw kind niet in Nederland is geboren. Voorwaarde hiervoor is dat het kind de gewone verblijfplaats in Nederland heeft. De adresgegevens kunt u vinden op www.rechtspraak.nl.

Kosten en termijnen

Een gezamenlijke digitale of schriftelijke aanvraag voor gezamenlijk gezag kan zonder de bijstand van een advocaat. Doet u de aanvraag digitaal? Dan is de aanvraag gratis. Doet u de aanvraag schriftelijk? Dan moet u diverse documenten meesturen die u moet opvragen bij de gemeente. Hieraan zijn kosten verbonden, dit bedrag kan verschillen per gemeente.

Voldoet uw aanvraag aan alle voorwaarden? Dan krijgt u binnen 2 weken een uittreksel van het gezagsregister toegestuurd. U heeft vanaf dat moment gezamenlijk het gezag over uw kind. Voldoet uw aanvraag niet aan alle gestelde voorwaarden? Dan zal de griffier motiveren waarom hij de aantekening weigert. Hiertegen kunt u niet in beroep. U kunt enkel in beroep als de motivatie van de griffier is dat 1 of beide ouders lijden aan een geestelijke stoornis.

Eenhoofdig gezag

Wilt u alleen het gezag over uw kind? Dan moet ik een advocaat in de arm nemen. Uw advocaat kan een verzoek tot eenhoofdig gezag indienen bij de rechtbank. Hierbij staat het belang van het kind voorop. Hierbij valt te denken aan hevige ruzies tussen de ouders waardoor het kind in de knel komt of als een ouder gedetineerd zit.

De ouder zonder gezag moet wel blijven meebetalen aan de kosten voor verzorging en opvoeding van het kind. Deze ouder heeft ook nog steeds zonder het gezag recht op omgang met het kind. De ouder met het eenhoofdig gezag is verplicht de andere ouder te informeren over belangrijke zaken van het kind.

Uitzonderingen en specifieke gevallen

Als u samen met uw partner (niet-ouder) het gezamenlijke gezag wilt over het kind. Kunt u hiervoor gezamenlijk ouderlijk gezag aanvragen, u moet hiervoor een advocaat inschakelen. Hiervoor gelden er wel voorwaarden:

• Heeft het kind 1 ouder, dan gelden de volgende voorwaarden:
• U bent ouder en heeft het eenhoofdig gezag over het kind;
• Uw partner (niet-ouder) zorgt al voor het kind. Uw partner en het kind hebben een nauwe band en er wordt een veilige omgeving gecreëerd voor het kind.

Heeft het kind 2 ouders, komen deze voorwaarden er nog bij:

• U bent ouder en voordat u het gezamenlijk gezag aanvraagt met uw partner, heeft u minstens 3 jaar het eenhoofdig gezag over het kind.
• U hebt minstens 1 jaar samen met uw partner voor het kind gezorgd.

Voogdij en ouderlijk gezag

Wat is het verschil tussen voogdij en gezag?

Bij ouderlijk gezag hebben de ouders of heeft 1 ouder het gezag over het kind. Bij voogdij heeft iemand anders dan de ouders of een instelling het gezag over het kind.

Hoe wijs ik een voogd aan?

Ouders kunnen ervoor kiezen een voogd aan te wijzen bij het opstellen van een testament. Ouders kunnen dit ook laten registreren in het gezagsregister dat na het overlijden van beide ouders er een bepaald persoon het gezag krijgt over het kind. In sommige gevallen wijst de rechter een voogd aan.

Dit laatste kan het geval zijn bij ziekte of als de rechter het gezag van de ouders beëindigt. Er kan dan een persoon worden aangewezen als voogd of een gecertificeerde jeugdinstelling (denk hierbij aan stichting jeugdbescherming). Als de rechter tot het oordeel komt dat ouders de verzorging en opvoeding van het kind niet aankunnen, wordt er eerst een tijdelijke voogd benoemd. Dit is altijd een gecertificeerde jeugdinstelling. Hierna neemt de rechter een definitieve beslissing over hoe de definitieve voogdij wordt geregeld.

De voogdij kan ook door 2 personen worden uitgevoerd. Hiervoor geldt dat het kind moet kunnen opgroeien in een veilige en vertrouwde omgeving bij beide voogden en dat het belang van het kind niet in gevaar mag komen.

Kan ik de voogdij weigeren?

Als u als voogd wordt aangewezen bent u niet verplicht daadwerkelijk voogd te worden. U dient hiermee zelf in te stemmen middels een bereidverklaring via de rechtbank.

Heeft u vragen naar aanleiding van deze blog, bel ons 026-3030 040 of mail ons: info@anikadvocaten.nl.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Antwoorden op de meest voorkomende vragen over ouderlijk gezag.

1. Wie krijgt automatisch ouderlijk gezag?

Als ouders getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben bij de geboorte van hun kind, krijgen ze automatisch gezamenlijk ouderlijk gezag. Bij ongehuwde ouders heeft alleen de moeder automatisch gezag, tenzij er een aanvraag wordt gedaan.

2. Hoe kan ik ouderlijk gezag aanvragen als ik niet getrouwd ben?

Ongehuwde ouders kunnen gezamenlijk ouderlijkgezag aanvragen via het digitale formulier op de website van de Rechtspraak met DigiD. Een schriftelijke aanvraag bij de rechtbank is ook mogelijk.

3. Wat kost ouderlijk gezag aanvragen?

De aanvraag van gezamenlijk gezag is gratis. Er zijn geen griffiekosten verbonden aan een digitale of schriftelijke aanvraag. Bij juridische procedures, zoals een eenhoofdig gezag-aanvraag, kunnen er wél kosten zijn.

4. Hoelang duurt het voordat de aanvraag is verwerkt?

Een aanvraag voor gezamenlijk gezag wordt meestal binnen enkele weken verwerkt. Dit kan langer duren als de rechtbank aanvullende informatie nodig heeft.

5. Kan ik eenhoofdig gezag aanvragen zonder toestemming van de andere ouder?

Ja, maar je moet hiervoor een verzoek indienen bij de rechtbank. Dit kan alleen als de andere ouder niet in staat is om voor het kind te zorgen of als het in het belang van het kind is. De rechter beslist op basis van de situatie.

6. Wat is het verschil tussen ouderlijk gezag en voogdij?

Ouderlijk gezag wordt uitgeoefend door de ouders van een kind en eindigt bij de 18e verjaardag. Voogdij wordt toegewezen aan een derde persoon (zoals een familielid) als de ouders niet in staat zijn om voor het kind te zorgen.